Dadadenken: gratis lestips

Dadadenken is een aanpak die draait om wat de kinderen zelf denken. Geen kennis reproduceren, nee, het eigen denken en creëren wordt gestimuleerd.

Dat kan met onderstaande gratis creatieve lessen.

De term Dadadenken verwijst naar de kunststroming Dadaïsme (begin 20eeeuw). Dada is wat een baby zegt. Het dadaïsme is dus een verwijzing naar het kinderlijke. Dadakunstenaars wilden kunst maken zonder regels en op een speelse manier, zoals kinderen.

Met een stapel foto’s heb je veel creatieve opdrachten in de hand!

beeld en box promobeeldBEELD&BOX van Onderwijs maak je samen bevat honderd foto’s waarmee je op allerlei manieren de creativiteit van kinderen kunt stimuleren. Geef elk kind bijvoorbeeld drie foto’s en laat hem daar een verhaal bij verzinnen of laat steeds een kind de overeenkomsten tussen plaatjes benoemen. Je vindt in dit blog diverse werkvormen met een filosofische afsluiting.
Lees meer


Carousel-tekenen: zo lukt het elk kind om een alien te tekenen

doorgeeftekening dierAls je de tekenopdracht ‘teken een alien’ geeft, zal niet elk kind enthousiast aan de slag gang. Sommige staren eindeloos naar hun papier of teken een cliché beeld van een marsmannetje. Maar met de carousel-methode eindigt iedereen met een origineel, grappig en bijzonder buitenaards wezen.  Lees meer


Geef eens een goed gesprek cadeau met Moederdag

Behalve snoepjes kun je ook vragen in een pot stoppen. Dan heb je een vragenpot en dat is een leuk cadeau voor moederdag of vaderdag. Thuis kunnen de kinderen de pot op tafel zetten en er elke keer tijdens het avondeten een …
Lees meer


Muziek met potten en pannen

USA 2017 selectie (894)Toen mijn kinderen klein waren, haalden ze als ik aan het koken was de keukenkastjes leeg. Met de potten en pannen die ze zo verzamelden maakten ze een hoop kabaal. Daar keken ze dan supertrots en tevreden bij, maar zou het ook muziek geweest zijn? Wanneer is iets muziek? Daar kun je leuk mee experimenteren én over filosoferen in de klas. Lees meer


Een recensieladder door kinderen

recensieladderVaak worden boeken door volwassenen gerecenseerd. Zij beoordelen dan met hun volwassen blik een kinderboek. Maar voor de kinderen is het natuurlijk veel interessanter wat andere kinderen van een boek vinden. Lees meer


Waar is dinges?

Zelfportret dokkum ik hou van paardenStart de dag eens met de vraag ‘Waar is Dinges?’ en kijk zoekend rond. De kinderen zullen verbaasd rond gaan kijken. Als er inderdaad iemand mist, zullen ze misschien zeggen ‘bedoel je Karel?’ Maar die bedoel je niet. Lees meer


Hogere orde denken: Hoe kan jouw provincie meer toeristen trekken?

verwonderingskaartjesAls je een som maakt, is hij goed of fout. Als je een woord spelt, is het goed of fout. Kinderen hebben een groot deel van de schooldag te maken met opdrachten die ze of goed of fout maken. Het is dan ook niet gek dat kinderen erg gefocust op goede en foute antwoorden. Maar als mens heb je natuurlijk ook te maken met dingen waarbij goed of fout geen (grote) rol speelt. Zoals bij het ontwerpen van een (lego)huis of het bedenken van een recept voor een taart. Het is belangrijk dat kinderen ook met deze openheid leren omgaan. Dat kan met de verwonderingskaartjes van Onderwijsmetstijl.nl. Lees meer


Kinderen moeten wiebelen en friemelen dus laat ze!

cover wiebelenKinderen kunnen moeilijk stil zitten, daar hoef je niet perse ADHD voor te hebben. Ze hebben gewoon een enorme drang om te wiebelen en friemelen. Je kunt dit proberen te onderdrukken maar je kunt het ook de ruimte geven om zo te zorgen dat ze vervolgens periodes geconcentreerd(er) aan het werk kunnen. Lees meer


Valentijnsidee: Mag je van dingen houden?

lieve verwarmingHet is normaal om van mensen te houden maar als je heel erg veel van een ding zou houden, zouden we het vreemd vinden. Het zou absurdistisch zijn… maar absurdistisch is leuk! Laat dus de kinderen een liefdesbrief aan een voorwerp schrijven. Lees meer


Kun je alle woorden ergens opplakken?

stickerwoorden vkTaal is soms best abstract. Bij sommige woorden hoort een concreet aanwijsbaar en zelfs aanraakbaar ding, maar bij heel veel woorden niet. Door deze oefening met stickerwoorden laat je kinderen dat verschil ervaren. Tegelijk prikkel je ook hun creatieve vermogen om de niet-stickerwoorden toch ergens op te plakken. Lees meer


Mag je van jezelf houden?

verscheurde liefdesbriefJe zit je hele leven 24/7 met jezelf opgescheept. Dan zou het logisch zijn als je ook heel veel van jezelf houdt. Maar dat is not done. Maar waarom eigenlijk? Waarom zou je geen liefdesbrief aan jezelf mogen schrijven? Misschien is dat juist wel heel gezond. Lees meer


Lifehack: fake it till you make it

Fake it till you make itSoms moet je iets doen wat je eng vindt. Dat geldt natuurlijk ook voor kinderen. Voor een groep iets vertellen vinden bijvoorbeeld de meeste kinderen wel eng. Maar er is een eenvoudig trucje om je daar overheen te zetten: powerposes!

Lees meer


Is iets kunst zodra je het in een museum zet?

kunst ted van lieshout coverHet kinderboek ‘Kunst?’ van Ted van Lieshout mag niet ontbreken op dadadenken.nl want het gaat over dadaïst Marcel Duchamp en zijn kunstwerk ‘De fontein’ oftewel de omgekeerde toiletpot. Nog altijd verbazen mensen zich over dit kunstwerk en juist daarom is het zo geslaagd. Het zet je aan het denken over kunst. En dat kan dus ook met kinderen. Lees meer


Denk eens binnen de kaders! Inside-the-box dus…

kijken door kaders3‘Buiten de kaders’ denken is al heel lang in. Zo in, dat ‘binnen de kaders’ kijken ‘buiten de kaders’ kijken wordt.  ‘Buiten de kaders’ kijken is zelfs zo’n cliché geworden dat als je op ‘binnen de kaders’ googelt je alsnog hits krijgt voor ‘buiten de kaders’. Alsof dat wel een typefout moest zijn en Google zo behulpzaam is om dat te corrigeren. Een extra reden om alles eens eigenwijs en strikt ‘binnen de kaders’ te gaan bekijken! Lees meer


Recht praten wat krom is

waarom daaromHet vergt behoorlijk wat creativiteit om bij de combinatie van een willekeurige waaromvraag met een willekeurig omdat antwoord een logische redenering te verzinnen. Je moet dan recht praten wat krom is.  Lees meer


Denktraining: als het stormt, vliegen je stomme spullen weg!

nadeelsleutelElke leerkracht zou de denksleutels in zijn la moeten hebben liggen. Zo heb je altijd een creatieve denktraining bij de hand. Een voorbeeldje: Bedenk voordelen van een storm: dan waaien je stomme spullen weg! Bedenk nadelen van een potlood: je kunt de scherpe punt in je oog krijgen! Lees meer


Knip je eigen beesten

cover knip je eigen beestenWaarom zou je altijd tekeningen maken door te tekenen? Probeer net als illustratrice Loes Riphagen eens wat nieuws en ga tekeningen knippen. Succes verzekerd! Lees meer


Zet gewoon ergens een stip en kijk dan wat er gebeurt

kijken door kaders (4)Ik ben niet creatief! Geen kind zou dat over zichzelf mogen zeggen want het is zelden waar. Creativiteit is namelijk veel breder dan goed tekenen en knutselen. Begin dit schooljaar daarom eens met het onderuithalen van dit hardnekkige idee. Bijvoorbeeld door het boek ‘De stip’ voor te lezen en daarmee aan de slag te gaan. Lees meer


Burgerschapsvorming door kinderen zelf een spel te laten bedenken

bedenk een spel (2)Als je kinderen zelfstandig een spel laat bedenken wordt hun creativiteit gestimuleerd. Kinderen hebben er ook veel lol in. Leuke opdracht dus, maar nog interessanter aan deze opdracht is dat de kinderen al spelende een mini politiek systeem opzetten. In het ene groepje wordt over de spelregels uitgebreid vergaderd, in het andere groepje staat een dominante leider op en in weer een ander groepje gaat het spontaan en vanzelf. Deze observaties zijn prachtig discussiemateriaal en levert een mooi lesje burgerschapsvorming op. Lees meer


Van koffievlek naar griezels

koffievlekkunst (4)Een vlek wordt vaak als een probleem gezien, maar als je anders kijkt, zie je misschien wel kunst. Laat kinderen daarom eens kliederen met koffie. Voor je het weet heb je een prachtige koffievlekken kunstexpositie. Lees meer


13 opdrachten voor het vreselijkste kringgesprek ooit

chaos in de klas betaaldBij kringgesprekken gelden allerlei regels. Voor kinderen is het niet altijd duidelijk waarom. Met deze drama-oefening wordt dat snel duidelijk! Iedereen krijgt een doe-opdracht over hoe hij zich moet gedragen tijdens een kringgesprek. Waarschuwing: dit wordt chaos. Maar wel leuke chaos, voor een keertje dan. Lees meer


Mindfulness: eten met al je zintuigen

Lunch box.Deze oefening is gebaseerd op een bekende mindfulness oefening met een rozijn. Bij deze oefening wordt een rozijn zo opgegeten dat alle zintuigen bewust mee doen. Bewust eten hoeft niet perse met een rozijn maar kan natuurlijk ook met de meegebrachte lunch of snack. Lees meer


Spelen met prentenboeken

cover spelen met prentenboekenIn het boek Spelen met prentenboeken vind je 22 prentenboeken waarbij allerlei spelletjes en activiteiten zijn bedacht. Zo kun je een schooljaar lang steeds twee weken met één prentenboek werken zonder zelf activiteiten te hoeven bedenken. Lees meer


Leer hoe je een compromis sluit met dit evenwichtsspel

anger girlIn je eentje gelijk hebben is lekker makkelijk. Het samen eens worden is een stuk lastiger. Dat moeten kinderen nog leren. Daar kun je dit evenwichtsspel voor gebruiken. Start met de opdracht om in groepjes tien foto’s te categoriseren als mooi of lelijk. De kans is groot dat dit bepaald wordt volgens het recht van de sterkste oftewel wie het hardste schreeuwt heeft gelijk.
Lees meer


Over de grote titelverkiezing (en hoe er stiekem een hoop boeken van de stapel werden gepakt)

bibliotheek stadskanaal (17)Het eerste wat je van een boek ziet, is de kaft en de titel. Je moet dus zorgen dat je hiermee de potentiële lezer verleidt om het boek op te pakken. Maar in hoeverre lukt schrijvers dat? Laat de kinderen daar eens over jureren en misschien wakker je zo ook nieuwsgierigheid naar de boeken aan. Op een school in Delfzijl werden in ieder geval aan het eind van les heel veel boeken van de stapel gegraaid. Lees meer


Kunst maken van schaduw

schaduwhuisSchijnt de zon? Stuur je klas dan naar buiten om te zoeken naar kunst. Kunnen ze een schaduw vinden waar ze een kunstwerkje van kunnen maken? Ze mogen hierbij gebruik maken van papier, stiften en stoepkruit (of Photoshop of de gratis equivalent Gimp). Lees meer


Als je goed kijkt, komt alles tot leven

tineke meirinkVan ogenschijnlijk saaie foto’s kun je ontzettend grappige kunstwerkjes maken. Dat bewijst Tineke Meirink met haar stop:watch project. Een hamer of een katrol kan een grappig mannetje of een aap worden. Gewoon door stil te staan bij dingen (stop), goed te kijken (watch) en vervolgens je creativiteit te gebruiken. Laat kinderen dat ook eens doen! Lees meer


Maak swingende raps van gedichten

cover zusje achter het behangGedichten hebben bij kinderen nog al eens een saai imago. Maar als je met de klas van de gedichten swingende raps maakt, wordt dat snel anders. Heel geschikt daarvoor zijn de gedichten uit de bundel ‘Mijn zusje achter het behang’ van Bette Westera waarin allerlei gedichten staan over bijzondere en vreemde familieleden. Lees meer


Denktekenen: teken iets wat ontelbaar is

De opdracht was: teken iets wat ontelbaar is. Kinderen denken hierdoor al tekenend na over de dingen om hen heen. Ze komen op originele redenaties maar stuiten ook op een heleboel vragen. Zo raak je tijdens het tekenen aan het denken.


Hoe ik per ongeluk een boek schreef

cover hoe ik per ongeluk een boek schreefHoe leer je kinderen hoe je een goed verhaal schrijft? Heel simpel, door het boek ‘Hoe ik per ongeluk een boek schreef’ van Annet Huizing voor te lezen. Het verhaal is grappig en vlot geschreven en leest daardoor lekker voor. Het verhaal is bovendien boeiend en tussendoor krijg je schrijftips. Deze tips zijn op zo’n natuurlijke manier door het verhaal gevlochten dat het totaal niet op schrijflesjes lijkt. Lees meer


Maak van creatief schrijven geen bezigheidstherapie

schrijvend kindCreatief schrijven is niet alleen leuk, maar ook leerzaam want tijdens het schrijven ben je volop bezig met taal. Je past de regels toe die je hebt geleerd. Behalve de taalontwikkeling stimuleer je door te schrijven ook de verbeeldingskracht en doe je aan leesbevordering doordat het kind in de schoenen van de schrijver gaat staan. Het kind kan door te schrijven ook een nieuw talent bij zichzelf ontdekken (‘He, ik ben niet goed in taal maar wel in verhalen bedenken!’) en zijn eigenheid en eigen ideeën uiten. Ook waardevol is dat het kind leert reflecteren op zijn eigen werk doordat de leerkracht zijn werk kritisch leest en dus serieus neemt. Hoewel … daar gaat soms wat mis. Lees meer


Het woordenboekspel: wat is een kliekje?

woordenboekHet woordenboekspel is goed voor de woordenschatontwikkeling én voor de creativiteit. Je hebt er alleen een junior woordenboek voor nodig. Kopieer een stuk of vijftien willekeurige bladzijden. Verdeel de klas in groepjes van twee of drie kinderen. Geef elk groepje een bladzijde uit het boek. Op deze bladzijde zoeken deze kinderen een voor hen onbekend woord op. Ze schrijven het woord en de betekenis op een kladblaadje. Vervolgens verzinnen ze nog twee nep betekenissen. Als iedereen klaar is, mag de rest van de klas raden welke betekenis de juiste is. Een voorbeeldje… Lees meer


Met raadgedicht krijg je kinderen aan het lezen

Een raadgedicht is een gedicht waarin één woord ontbreekt. Dit woord is afgedekt en alleen de dichter kent het woord. Het is de bedoeling dat kinderen gaan raden wat het woord moet zijn. Leesbevordering Ineens is het nu voor het kind belangrijk waar …
Lees meer


Zeg bij een creatieve opdracht nooit: ‘Dat is fout’!

Bij een taal- of rekenopdracht moet een kind natuurlijk doen wat er van hem gevraagd wordt, anders is het fout. Voor een creatieve opdracht geldt dat niet. Sterker nog, de eigenwijst uitgevoerde opdrachten zijn vaak het verrassendst. De kunstenaar Bob en Roberta Smith …
Lees meer


Leer denken als een kunstenaar

Het boek ‘Denk als een kunstenaar’ maakt korte metten met het idee van de goddelijke inspiratie. Creativiteit is niet totaal ongrijpbaar maar een combinatie van eigenschappen die aan te leren zijn. Het gaat om negen eigenschappen die je bij veel kunstenaars terugziet. Will Compertz …
Lees meer


Hebbeboek: Tangramkat

Een jongen maakt een kat van tangram. Daarna besluit hij een vriendje voor de kat te maken. Maar dat loopt anders dan verwacht. De kat raakt in de problemen. Om de kat te redden moet de jongen wel heel creatief denken. Gelukkig …
Lees meer


Kunst maken van afval

De Groningse kunstenares Maria Koijck maakte in de zomer van 2010 een drie meter hoge zwaan van 25.000 petflessen. Koijck wilde hierdoor mensen laten beseffen dat veel vervuiling veroorzaakt wordt door weggegooide petflessen. Koijck maakte een geraamte van kippengaas en vulde deze met …
Lees meer


Stof tot nadenken: gamen is beter dan lezen

In dit filmpje wordt gesteld dat gamen veel beter is voor kinderen dan lezen. Een interessante gedachte, haaks op de gangbare gedachte dat gamen slecht en lezen goed is. Praat er eens over met je klas, kinderen, leerkrachtenteam of andere ouders. Stel …
Lees meer


Boeken die tot leven komen

Schrijven is kijken met je ogen dicht, zei Remco Campert ooit. Net zo goed kun je zeggen dat lezen kijken met je ogen dicht is. Een goed geschreven boek komt tot leven in het hoofd van de lezer. Zo niet, dan wordt …
Lees meer


Beeldsonnetten – dichten met dingen

Dichter Ted van Lieshout bedacht het concept beeldsonnetten. Een sonnet bestaat uit veertien regels die zijn opgedeeld in vier stukjes, strofen genaamd. De eerste en de tweede strofe tellen vier regels, de derde en vierde drie. Een sonnet moet rijmen, bijvoorbeeld door …
Lees meer


Het Boekendieet

gr 1_4 de badde (12)Lezen? Dat leren ze toch op school? Inderdaad, technisch lezen, dat leren ze. Maar dat lezen leuk is, leer je vooral thuis. Net zoals je je kind thuis stimuleert om gezond en gevarieerd te eten. Lees meer


Lezen is ervaren

gr 1_4 de badde (2)Kinderboeken zijn een hulpmiddel om kinderen te leren lezen, maar het heeft daarnaast nog meer functies. Van ontspanning tot het opdoen van levenservaring en wijsheid. Lees meer